*”ദൈവത്തോട് സംസാരിക്കുന്നത് പ്രാർത്ഥന… ദൈവത്തെ കേൾക്കുന്നത് ധ്യാനം!”*

ഒരു കുഞ്ഞ് അമ്മയെ വിളിക്കുന്നു.
അത് പ്രാർത്ഥനയാണ്.
അമ്മയുടെ നെഞ്ചിൽ തലചായ്ച്ച് അമ്മയുടെ ഹൃദയമിടിപ്പ് കേൾക്കുന്നു.
അത് ധ്യാനമാണ്.
ഇവ രണ്ടിന്റെയും വ്യത്യാസം ഇത്ര ലളിതവും ഇത്ര ആഴമുള്ളതുമാണ്.
പ്രാർത്ഥനയിൽ നിങ്ങൾ ദൈവത്തോട് സംസാരിക്കുന്നു.
നിങ്ങളുടെ സന്തോഷങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നു.
നിങ്ങളുടെ വേദനകൾ തുറന്നുപറയുന്നു.
നിങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷകൾ സമർപ്പിക്കുന്നു.
നിങ്ങളുടെ കണ്ണുനീർ അർപ്പിക്കുന്നു.
പ്രാർത്ഥന ഹൃദയത്തിന്റെ ഭാഷയാണ്.
വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പറയാനാകാത്തത് കണ്ണുനീരിലൂടെ പറയുന്നതാണ് പ്രാർത്ഥന.
അതുകൊണ്ടാണ് യഥാർത്ഥ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് അലങ്കാര വാക്കുകൾ ആവശ്യമില്ലാത്തത്.
ഒരു നെടുവീർപ്പ് മതി.
ഒരു നിശ്വാസം മതി.
ഒരു തുള്ളി കണ്ണുനീർ മതി.
ദൈവം വാക്കുകൾ കേൾക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഹൃദയത്തെ കേൾക്കുന്നു.

പക്ഷേ ധ്യാനം മറ്റൊരു യാത്രയാണ്.
അവിടെ നിങ്ങൾ സംസാരിക്കുന്നില്ല.
നിങ്ങൾ കേൾക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു.
ലോകത്തിന്റെ ശബ്ദങ്ങളെ അല്ല.
നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ നിശബ്ദതയെ.
ഒരു ദിവസം പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം നിങ്ങൾ നിശബ്ദനാകുന്നു.
ഒന്നും ചോദിക്കുന്നില്ല.
ഒന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല.
ഒന്നും തെളിയിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല.
അപ്പോൾ ഉള്ളിൽ ഒരു പുതിയ വാതിൽ തുറക്കുന്നു.
ആ വാതിലിന്റെ പേര് ധ്യാനം.
പ്രാർത്ഥന ഒരു വാതിൽ തുറക്കുന്നു.
ധ്യാനം ആ വാതിലിലൂടെ അകത്തേക്ക് കടക്കുന്നു.
പ്രാർത്ഥനയിൽ നിങ്ങൾ ദൈവത്തെ തേടുന്നു.
ധ്യാനത്തിൽ ദൈവം നിങ്ങളെ തേടിയെത്തുന്നു.
പ്രാർത്ഥനയിൽ നിങ്ങൾ ആകാശത്തേക്ക് നോക്കുന്നു.
ധ്യാനത്തിൽ ആകാശം നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ ഉദിക്കുന്നു.
പ്രാർത്ഥനയിൽ നിങ്ങൾ ദൈവത്തോട് പറയുന്നു:
“ഞാൻ ഇവിടെ ഉണ്ട്.”
ധ്യാനത്തിൽ ദൈവം നിങ്ങളോട് പറയുന്നു:
“ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.”

ഒരു പക്ഷിയുടെ ഗാനം കേൾക്കാൻ ശബ്ദം ആവശ്യമാണ്.
പക്ഷേ സൂര്യോദയം കേൾക്കാൻ നിശബ്ദത ആവശ്യമാണ്.
ദൈവവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
അവൻ പലപ്പോഴും ശബ്ദങ്ങളിലൂടെ വരുന്നില്ല.
ഒരു നിശബ്ദ സാന്നിധ്യമായി വരുന്നു.
ഒരു കാരണവുമില്ലാതെ ഹൃദയത്തിൽ വിരിയുന്ന സമാധാനമായി വരുന്നു.
ഒരു അദൃശ്യമായ അനുഗ്രഹമായി വരുന്നു.
അതിനാൽ പ്രാർത്ഥനയും ധ്യാനവും തമ്മിൽ മത്സരമില്ല.
രണ്ടും ഒരേ നദിയുടെ രണ്ട് തീരങ്ങളാണ്.
രണ്ടും ഒരേ യാത്രയുടെ രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളാണ്.
പ്രാർത്ഥന ഹൃദയത്തെ തുറക്കുന്നു.
ധ്യാനം ആ തുറന്ന ഹൃദയത്തെ അനന്തതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
അവസാനം ഒരു ദിവസം…
പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവനും ഇല്ല.
ധ്യാനിക്കുന്നവനും ഇല്ല.
സംസാരിക്കുന്നവനും ഇല്ല.
കേൾക്കുന്നവനും ഇല്ല.
അവിടെ വാക്കുകൾ അവസാനിക്കുന്നു.
നിശബ്ദത മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു.
ആ നിശബ്ദതയിൽ പ്രാർത്ഥനയും ധ്യാനവും ഒന്നാകുന്നു.
ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും ഒന്നാകുന്നു.
അവിടെ മനുഷ്യൻ ദൈവത്തെ കണ്ടെത്തുന്നില്ല.
ദൈവത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.

“പ്രാർത്ഥനയിൽ നിങ്ങൾ ദൈവത്തോട് സംസാരിക്കുന്നു; ധ്യാനത്തിൽ ദൈവം നിങ്ങളുടെ നിശബ്ദതയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു.”
“പ്രാർത്ഥന വാതിൽ തുറക്കുന്നു. ധ്യാനം അകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.”
“പ്രാർത്ഥനയിൽ വാക്കുകൾ ഉണ്ടാകും; ധ്യാനത്തിൽ സാന്നിധ്യം മാത്രം.”
“ദൈവത്തെ വിളിക്കുന്നതാണ് പ്രാർത്ഥന; ദൈവത്തെ കേൾക്കുന്നതാണ് ധ്യാനം.”
“പ്രാർത്ഥനയുടെ ഉച്ചകോടിയും ധ്യാനത്തിന്റെ ആഴവും ഒരേ സ്ഥലത്താണ് എത്തുന്നത് — മൗനത്തിൽ.”

മൗനയോഗി.