“Idol — the Rare Method”

The idol of Lord Padmanabha in Thiruvananthapuram is fashioned by an exceptionally uncommon process called Kaḍuśarkara-yoga. What, exactly, is Kaḍuśarkara-yoga?


—

The extraordinarily intricate Kaḍuśarkara idol-making tradition

If we delve into the Kaḍuśarkara method of image construction, we uncover astonishing details. Hindu ritual texts permit worship-images to be made not only of black stone but also of wood, clay, gems, metal, and other substances; Kaḍuśarkara-yoga (“hard herbal-sugar technique”) is one such prescription. Only a handful of temples in Kerala contain idols made this way. The famous reclining Viṣṇu (Ananthaśayana) in Padmanabha­swāmi Temple is one.

Because a Kaḍuśarkara idol cannot be moved once completed, the entire image must be sculpted at the very spot of consecration. First, a wooden “skeleton” (śūla) is built to precise dimensions, using karinkaali (black-burflower tree) and similar sacred timbers. Tantric preliminaries such as jalādhivāsa (immersing in water) are performed over these “bones.”

Within the bhuvera system, rods representing the spine, chest, thighs, arms, etc. are lashed together with copper wire to form the framework. The chosen trees are felled only after a ritual śilā-parigraha-like ceremony.

Next, an aṣṭa-bandha paste is prepared: it blends powdered herbs and resins—tiruvatta­paśa, kunthirukkam (frankincense), gulgulu, cenʈalyam resin, and kavi-kallu (red ochre)—with equal parts ghee and honey, gently heated until it resembles molten honey. This warm mixture coats the skeleton.

Over that, artisan-twisted coconut-fibre cords become the subtle nāḍīs: the central suṣumnā and the iḍā and piṅgalā on either side. Beginning at the mūlādhāra cakra, the suṣumnā rises to split into seven branches at the head; certain strands pass into the ear-holes, nostrils, navel, and genital region. Two more fibres spiral upward round the frame.

Separate clays embodying vāta, pitta, and kapha qualities are collected, purified, dried, powdered, and soaked ten days each in successive decoctions (kolarakka, nālpaamara, two karinkaali brews). One-quarter sand, soaked in triphalā decoction, is mixed in. Barley, wheat, black gram, and kāyāvi leaves are powdered and kept ten days in tender-coconut water, then added. Further herbal powders, curd curing, and additions of honey, ghee, milk, fig and jackfruit pulps, saffron, sandal, camphor, gorocanā, precious metals, Ganges clay and water, pearl-oyster shell, conch, termite-nest earth, and more follow—each in exact ratios.

With this perfumed clay the sculptor coats the nāḍī framework, shaping every limb to graceful proportions, finally wrapping it in silk.

For the outer finish, black river stones, river sand, and rice husk are ground, kneaded, and applied as a lime cement; the same mixture supplies final ornamentation and colour. Each layer must air-dry naturally—never by heat or forced breeze—so a single idol can take years to complete.

Because the material is water-soluble, Kaḍuśarkara idols may not receive liquid abhiṣeka rituals. Today it is rare to find artisans or materials capable of such complex work.


—

What is a “Vigraha”?

Vigraha derives from Sanskrit: “viśeṣeṇa grāhyate iti vigrahaḥ”—“that which is apprehended in a special way.” Commonly we equate it with a stone idol, yet its meaning is subtler: anything we grasp through differentation. We distinguish in two modes:

1. Rūpa-vigraha — form


2. Nāma-vigraha — name



The Divine names of Semitic faiths, the Sanskrit Īśvara, and so on are but symbols—letters and sounds are not God any more than stone or clay is God. If image-worship were “wrong,” name-worship would be equally so.

Why, then, temples?

Sanātana spirituality holds that God must be experienced, not blindly believed. The two kinds of vigraha are temporary aids, like a wall or a parent’s hand that a toddler grips while learning to walk. After mastering walking, we no longer cling to those hands.

Likewise, having climbed the heights of self-inquiry—“Whence did I come? Whither do I go? What is this body of nine gates that endlessly excretes yet does not crumble?”—we seek the answer to “Who am I?” The vigrahas of form and name exist solely to focus our five senses and the mind so that each of us may discover that inner I. They are means, not ends; we should never mistake the symbol for the goal.

വിഗ്രഹം – അപൂർവ്വ വിധി”
കടുശർക്കരയോഗം എന്ന അപൂർവ്വ വിധിപ്രകാരമാണ് ശ്രീ പത്മനാഭ വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്താണ് കടുശർക്കരയോഗം?

അതിസങ്കീര്‍ണ്ണമായ കടുശര്‍ക്കര വിഗ്രഹ നിര്‍മ്മാണം.
_________________
കടുശര്‍ക്കര ബിംബവിധി കൊണ്ടുള്ള വിഗ്രഹനിര്‍മ്മാണത്തിന്‍റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് കടന്നാല്‍ അതിശയിപ്പിക്കുന്ന വിവരങ്ങളാണ് നമുക്കു മനസ്സിലാക്കുവാന്‍ പറ്റുക.
പൂജാബിംബങ്ങളുണ്ടാക്കുവാന്‍ കരിങ്കല്ലുകൊണ്ടു മാത്രമല്ല, ദാരു(മരം), മണ്ണ്, രത്നം, ലോഹം മുതലായവയെക്കൊണ്ടും ഉണ്ടാക്കുവാന്‍ വിധിയുണ്ട്. കടുശര്‍ക്കരയോഗം കൊണ്ടുണ്ടാക്കുവാനുള്ള വിധിയും അതുപോലെ ഒന്നാകുന്നു. കേരളത്തില്‍ ചുരുക്കം ചില ക്ഷേത്രങ്ങളില്‍ മാത്രമാണ് കടുശര്‍ക്കര കൊണ്ടുള്ള പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്. തിരുവനന്തപുരതെ സാക്ഷാല്‍ പത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലെ അനന്തശയനം കടുശര്‍ക്കര കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയിട്ടുള്ളതെന്നു നമുക്ക് അറിയാവുന്നതാണ്.
കടുശര്‍ക്കരകൊണ്ടു ബിംബമുണ്ടാക്കിയാല്‍ പിന്നെ അതു അവിടെനിന്നു സ്ഥലമാറ്റം ചെയ്യാന്‍ സാധിയ്ക്കുകയില്ല. അതിനാല്‍ പ്രതിഷ്ഠിക്കേണ്ടതായ സ്ഥലത്തുതന്നെ ശില്പികളെക്കൊണ്ടു പണിയിക്കാനാണ് വിധി. ആദ്യം തന്നെ കരിങ്ങാലി മുതലായവകൊണ്ടു നിശ്ചിതവലുപ്പത്തില്‍ പ്രധാനങ്ങളായ അസ്ഥികളെയുണ്ടാക്കി ചേര്‍ത്തു കെട്ടണം. ജലാധിവാസം മുതലായ താന്ത്രിക കര്‍മ്മങ്ങളെല്ലാം അതിന്മേല്‍ ചെയ്യുകയും വേണം. ബഹുവേര വിധാനത്തിങ്കല്‍ കടുശര്‍ക്കരയോഗമായ മൃത്തുകൊണ്ട് ബിംബം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനു മുന്‍പ് കരിങ്ങാലിയുടെ കാതല്‍കൊണ്ട് വംശദണ്ഡും, വക്ഷോദണ്ഡും, കദ്രിദണ്ഡും, ഊരുദണ്ഡും, ജംഘാദണ്ഡുകളും, ഭുജദണ്ഡുകളും, പാര്‍ശ്വദണ്ഡുകളും, ഇങ്ങിനെ ബിംബത്തിന്‍റെ അസ്ഥികള്‍പോലെ ഉണ്ടാക്കി ഒരുമിച്ചുചേര്‍ത്ത്, സന്ധുക്കളില്‍ ചെമ്പുതകിടും കെട്ടി ഉറപ്പിക്കും. ഇതിനെ ശൂലമെന്നു പറയും. ഇങ്ങിനെ ശൂലമുണ്ടാക്കാന്‍ കരിങ്ങാലി, ദേവതാരം, ചന്ദനം ഇത്യാദി മരങ്ങള്‍ നില്ക്കുന്നിടത്തു ചെന്നു ശിലാപരിഗ്രഹം പോലെ ഒരു പരിഗ്രഹം ചെയ്ത് ആ മരത്തെ മുറിച്ചുകൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നുണ്ടാക്കിയ ശൂലത്തെ വിധിപ്രകാരം പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.
ഇതിനു ശേഷം ശൂലത്തിന്മേല്‍ അഷ്ടബന്ധമുണ്ടാക്കി തേയ്ക്കണം. ഇതിനു തിരുവട്ടപ്പശ നാലുഭാഗം, കുന്തിരുക്കം മൂന്നു ഭാഗം, ഗുല്‍ഗുലു അഞ്ചുഭാഗം, ചെഞ്ചല്യം എട്ടുഭാഗം, കാവിക്കല്ല് മൂന്നു ഭാഗം ഇവ പൊടിച്ച് നെയ്യും, തേനും സമമായി ഈരണ്ടു ഭാഗം കൂട്ടി ഇളക്കി ചട്ടിയില്‍ അടുപ്പത്തുവെച്ച് അല്‍പാല്പമായി തീ കത്തിച്ച് ഉരുക്കി യോഗം വന്നാല്‍ തേനിന്‍റെ പാകത്തില്‍ വാങ്ങി ശൂലത്തിന്മേല്‍ എല്ലാടവും തേച്ചാല്‍ അതിന്‍റെ മുകളില്‍ പഴുത്ത തേങ്ങയുടെ ചകിരികൊണ്ടു നാഡികളെ പിരിച്ച് ഉണ്ടാക്കിവെയ്ക്കണം. അവിടെ നടുവില്‍ സുഷുമ്നയും, എടത്തും, വലത്തും, ഇഡാപിംഗലകളേയും, മുപ്പിരിയായി മൂലാധര ചക്രത്തിങ്കല്‍ തുടങ്ങി, ഭ്രുമദ്ധ്യത്തോളം നീളമായി വയ്ക്കണം. അവിടെ നിന്നും ഒന്നായി ശിരസ്സില്‍ കൊണ്ടുപോയി ഏഴു തലയാക്കി രണ്ടു പിരിയായി പിരിച്ചാല്‍ അതില്‍ രണ്ടു നാഡികള്‍ കര്‍ണ്ണരന്ധ്രങ്ങളിലും, രണ്ടു നാഡികള്‍ നാസാഗ്രത്തിലും, പിന്നെ കീഴ്പ്പോട്ടു നാഭിയിലും, വസ്ത്രിപ്രദേശങ്ങളിലും വയ്ക്കണം. ഇങ്ങനെ ഏഴു പ്രധാന നാഡികള്‍ വെച്ചാല്‍ അതില്‍ വേര്‍പെട്ട രണ്ടുകൊണ്ടു മൂലാധാരത്തിങ്കല്‍ തുടങ്ങി മുറുക്കി ചുറ്റിക്കെട്ടണം. പിന്നെ വാതപിത്തകഫാത്മകങ്ങളായ മണ്ണുകളെ തദംഗങ്ങളില്‍നിന്നു വെവ്വേറെ മുന്‍പരിഗ്രഹം ചെയ്തുകൊണ്ടുവന്നു കലക്കി അരിച്ച്, പെരുംകല്ലും കളഞ്ഞ്, ഉണക്കിപ്പൊടിച്ച് കോലരക്കുകഷായത്തിലും, നാല്പാമരകഷായത്തിലും, കരിങ്ങാലി, മരുള് ഈരണ്ടു കഷായത്തിലും, പത്തു ദിവസം വീതം വെവ്വേറെ ഇട്ടു കഷായം ചേര്‍ക്കണം. പിന്നെ മണ്ണില്‍ നാലിലൊന്നോളം, മണലും കൂട്ടി ത്രിഫലക്കഷായത്തിലിടണം. അപ്പോള്‍ യവവും, ഗോതമ്പും, ഉഴുന്നും, കായാവിന്‍റെ ഇലയും പൊടിച്ച് മണലില്‍ പാതികൂട്ടണം. പിന്നെ ഇളനീര്‍വെള്ളത്തില്‍ പത്തുദിവസം ഇടണം. അപ്പോള്‍ തിരുവട്ടപ്പശ, ഗുല്‍ഗുലു, കുന്തിരുക്കം, ചെഞ്ചല്യം ഇവ മണലിന്‍റെ നാലിലൊന്നു കൂട്ടണം. പിന്നെ ശുദ്ധമായ പശുവിന്‍ തൈരില്‍ ഏഴു ദിവസം കിടക്കണം. അതിനു ചുക്ക്, മുളക്, തിപ്പലി, മഞ്ഞള്‍ ഇവ മണലില്‍ നൂറ്റി ഒന്നു കൂട്ടണം. തേനും, നെയ്യും, പാലും കുറച്ചു കൂട്ടി മണ്ണു നനച്ച് പ്ലാമ്പശയും, കൂവളപ്പശയും, മണലില്‍ നാലൊന്നോളം കൂട്ടി, കുങ്കുമം, ചന്ദനം, പൊന്നരിതാരം, കര്‍പ്പൂരം, അകില്‍, ഗോരോചനം ഇവ സമം പൊടിച്ച് മണലില്‍ എട്ടൊന്നു കൂട്ടി; കാശാവിന്‍റെ തൈലവും കൂട്ടി, പൊന്ന്, വെള്ളി, ഗംഗമൃത്തികാ, ഗംഗാജലം, പുറ്റുമണ്ണ് തുടങ്ങിയവ യഥാലാഭം കൂട്ടി; മുത്തുച്ചിപ്പിയും, ശംഖും, പുറ്റും, പ്ലാമ്പശയും, ചകിരി അരിഞ്ഞതും, മണിലില്‍ നാലിലൊന്നു കൂട്ടി ആ മണ്ണുകൊണ്ടു നാഡിമന്ഥത്തിന്‍റെ മുകളില്‍ മിനുസത്തില്‍ തേക്കണം. അവയവങ്ങളൊക്കെയും സൗഷ്ഠവമായിട്ടുണ്ടാക്കിക്കഴിഞ്ഞ് പട്ടുകൊണ്ടു മൂടിയ ശേഷം ആറ്റില്‍ ചുക്കപോലെയിരിക്കുന്ന കറുത്തകല്ലും, ആറ്റുമണലും, കോഴിപ്പരലും, ഇവ മൂന്നും സമമായി പൊടിച്ച്, അരച്ച്, പ്ലാശിലയില്‍ കുഴച്ചു തേച്ച് കല്‍ക്കമുണ്ടാക്കി, അലങ്കാരങ്ങളും കല്‍ക്കം കൊണ്ടുതന്നെയുണ്ടാക്കി അതിനു വേണ്ടുന്ന ചായവും കൊടുക്കണം.
ഈ ലേപനങ്ങള്‍ ഉണങ്ങുവാന്‍ തന്നെ ദിവസങ്ങള്‍ എടുക്കും. ഇതു ചൂടാക്കിയോ, കാറ്റുവീശിയോ ഉണക്കുവാന്‍ പാടില്ല. സാധാരണ രീതിയില്‍ത്തന്നെ അത് ഉണങ്ങണം. ഇതിലെ ഓരോ പ്രക്രിയയും മാസങ്ങളോളം നീണ്ടു നില്‍ക്കുന്നതുകൊണ്ടു ഒരു ശില്പത്തിന്‍റെ പണി തീര്‍ന്നു കിട്ടുവാന്‍ വര്‍ഷങ്ങള്‍ തന്നെ എടുത്തേക്കാം. ഇങ്ങനെയുള്ള വിഗ്രഹങ്ങളില്‍, വിഗ്രഹം അലിഞ്ഞുപോകാന്‍ സാദ്ധ്യതയുള്ളതിനാല്‍ അഭിഷേകം മുതലായവ പാടില്ല. ഇത്രയും സങ്കീര്‍ണ്ണതയുള്ള ശില്‍പ നിര്‍മാണം ചെയ്യാന്‍ കഴിവുള്ള ശില്‍പ്പികളെയും, ഇതിന്‍റെ സാധന സാമഗ്രികളും ലഭിക്കാന്‍ ഇന്നത്തെക്കാലത്ത് പ്രയാസമാണ്.
എന്താണ് “വിഗ്രഹം” ??!!
വിഗ്രഹം എന്നാ വാക്ക് ഒരു സംസ്കൃത വാക്കാണ്‌” അതിന്റെ അർഥം ഇതാണ്’ “വിശേഷേണ “ഗ്രാഹ്യതെ ” ഇതി വിഗ്രഹ: ‘ വിശദം ആയി പറഞ്ഞാൽ നാം കേട്ട് പരിച്ചയപെട്ടത്‌ പോലെ ‘ ഒരു പ്രതിമ എന്നല്ല വിഗ്രഹം എന്നാ വാക്കിനർത്ഥം ‘ “വിശേഷ ഭാവത്തിൽ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ് വിഗ്രഹം എന്നര്ഥം’ മറ്റൊന്നിനെ താരതമ്മ്യം ചെയ്യുന്നതിനെ ആണ് ‘ വിഗ്രഹം എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം” ‘ രണ്ടുതരത്തിൽ നാം ഇന്ഘിനെ താരതമ്മ്യം ചെയ്യുന്നു !! 1 – “പ്രതിമ “രൂപത്തിൽ 2 – “നാമ ” രൂപത്തിൽ ‘ ദൈവം ‘” ഈശ്വരൻ ” എന്നീ “നാമങ്ങളിൽ ‘ മറ്റു സെമിടിക്‌ മതങ്ങൾ അവരുടെ ദൈവ “നാമങ്ങളിൽ” യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ “നാമങ്ങൾ ആകുന്ന അക്ഷരങ്ങളോ ‘ അക്ഷരങ്ങളാൽ പുരപെടുവിക്കപെടുന്ന “ശബ്ദങ്ങൾ അല്ല ‘ ദൈവം ‘ പ്രതിമകളും ‘ “ദൈവം ” അല്ല? അപ്പോൽ ഒന്ന് വ്യക്തം !!?? “പ്രതിമകളെ പോലെ തന്നെ “നാം വിളിക്കുന്ന നാമങ്ങളും ” ദൈവത്തിന്റെ “പ്രതീകങ്ങൾ മാത്രം”ഭാഷയും പ്രതിമയും ഒരുപോലെ ‘ “മനുഷ്യന്റെ “സൃഷ്ടി ” മാത്രം- “വിഗ്രഹാരാധന തെറ്റ് ആണെങ്കിൽ; “നാമ ആരാധനയും ‘ തെറ്റുതന്നെ’ “. ഇവിടെ അവസാനം ഒരു ചോദ്യം ഉയരാം ‘ എന്ഘിൽ എന്ടിനു ‘ “ക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്ന്” ?
ദൈവത്തെ അനുഭവിച്ചു അറിയനുല്ലതനെന്നതാണ് ‘ “അധ്യത്മീകത എന്ന “സനാതന വീക്ഷണം ‘ അല്ലാതെ “കണ്ണടച്ച് “വിശ്വസിക്കാൻ ഉള്ളതാല്ലെന്നു “വിവക്ഷ” . !! അതിലേക്കുള്ള – മാര്ഗം മാത്രം “”മേല്പറഞ്ഞ “2”തരം വിഗ്രഹങ്ങളും . കുഞ്ഞുങ്ങൾ നടക്കാൻ പടിക്കുമ്പോൾ ‘ “ചുമരോ ‘ അച്ഛനമ്മമാരുടെ “കൈകളോ”പിടിക്കുമ്പോലെ മാത്രം ഉള്ള “വെറും താല്ക്കാലിക ‘ “മാര്ഗം “മാത്രം ഓരോ വ്യക്തിക്കും ‘ “വിഗ്രഹങ്ങൾ !! നടക്കാൻ പഠിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ നാം “അച്ഛനമ്മമാരുടെ കൈ പിടിച്ചു നടക്കരില്ലല്ലോ’!!! അതുപോലെ “അധ്യത്മെക ഉന്നതിയിൽ “നാം എവിടുന്നു വന്നു എവിടേക്കു പോകുന്നു ? ഈ നവദ്വാരങ്ങളിൽ നിന്നും “സദാസമയം “മലം”വമിക്കുന്ന ഈ “ശരീരം ” എന്ടുകൊണ്ട് അഴുകാതെ നില്കുന്നു ‘ ഇവ ചിന്ടിക്കുന്നതാണ് “ആധ്യ്ത്മീകത” “എന്നിലെ “ഞാൻ “ആരാണ്” ?
എന്റെ ശരീരം ” എന്നല്ലേ നാം പറയാറ് ? അപ്പോൾ “ഞാൻ” ആരാണ് ? “ആ “ഞാനിനെ ‘ മനസ്സിലാക്കാൻ ഉള്ള “ഉപാധി മാത്രം “നാമ വിഗ്രഹങ്ങളും പ്രതിമ വിഗ്രഹങ്ങൾ ആയ “സ്ഥൂല വിഗ്രഹങ്ങളും’ഇവ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ആയി നാം “തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്” മനസ്സ് ‘”എന്ന “ശാസ്ത്രം പോലും കണ്ടെത്താത്ത പ്രധിഭാസതിലേക്ക് – നമ്മുടെ “പന്ജ്ജെദ്രിയങ്ങളെ “യും “ഞജന ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും “concentrate “ചെയ്യുന്നതിനുള്ള “ഉപാധികൾ മാത്രം ആണ് – “നാമ വിഗ്രഹങ്ങളും പ്രതിമകളും” സ്വയം നാം നമ്മിലെ “ഞാൻ”ആരെന്നു കണ്ടെത്താനുള്ള മാര്ഗം മാത്രം”